Maria Kretkowska (1863 – 1947) – animatorka szkolnictwa ludowego, działaczka charytatywna, przewodnicząca Związku Ziemianek Polskich, właścicielka majątku Baruchowo.

 

Urodziła się 29 sierpnia 1863 r. w Arcelinie w powiecie płońskim. Jej rodzicami byli Franciszek Skrzeszewski herbu Pobóg i Michalina z Górskich ze Świerczyna na Kujawach.
W Warszawie ukończyła pensję dla dziewcząt. Zaręczona ze swoim dalekim kuzynem Leonem Kretkowskim przygotowuje się do gospodarowania na wsi uczęszczając na kursy pszczelarskie i medyczne.
W 1886 r. wyszła za mąż i zamieszkała w majątku męża na Kujawach w Zakrzewie, potem w Baruchowie.

Popierana przez męża zajęła się niesieniem pomocy dla ludności wiejskiej organizując opiekę lekarską i ochronkę dla dzieci z folwarków oraz pobliskich wsi, angażując nauczycielki do tajnego nauczania. Interesowała się edukacją dzieci wiejskich. Napisała książeczkę wydaną w Warszawie w 1909 r. pt.: „O ochronach wiejskich”, w której przedstawia swoje przemyślenia i rady na temat funkcjonowania szkółek dla dzieci włościan, działających pod opieką ziemian. Zwracała w niej na konieczność zajęcia się formowaniem pozostawionych samym sobie dzieci chłopskich.
Mieszkając w majątku męża, w Baruchowie, nie mając swoich dzieci, przyjmowała na wakacje dziewczęta z ubogich rodzin z Włocławka i Warszawy.

Zaangażowała się wraz z mężem w organizację i pomoc finansową dla szkół wiejskich. Były to dwie placówki: Szkoła Gospodarcza Żeńska w Mirosławicach powiat kutnowski, ufundowana przez brata męża, Mieczysława Kretkowskiego z Pokrzywnicy, ożenionym z jej siostrą Zofią i Roczna Żeńska Szkoła Rolnicza w Marysinie pod Lubrańcem, powstała z inicjatywy bp. Stanisława K. Zdzitowieckiego, a fundowana głównie przez Marię Grodzicką.
Maria Kretkowska zajęła się także upiększaniem Baruchowa zakładając przy pomocy ogrodnika z Poznania piękny park wokół dworu.
Była także organizatorką uroczystości o charakterze religijnym i patriotycznym w Baruchowie. Jej majątek odwiedzali wielokrotnie, będący w bliskich stosunkach z gospodarzami, kolejni biskupi kujawsko-kaliscy: Aleksander K. Bereśniewicz i Stanisław K. Zdzitowiecki. W dworskiej kaplicy organizowane były rekolekcje dla ziemianek pow. włocławskiego, a także uroczystości o wydźwięku narodowym, np. 500. lecie bitwy pod Grunwaldem, nabożeństwa z okazji kolejnych rocznic Konstytucji 3 Maja.
Maria Kretkowska należała do najbardziej czynnych społecznie kobiet ze środowiska ziemiańskiego. Była współzałożycielką, a w okresie dwudziestolecia międzywojennego wieloletnią przewodniczącą Związku Ziemianek Polskich. Zasiadała w zarządzie PCK, Macierzy Szkolnej oraz Akcji Katolickiej. W 1920 r. działała we Włocławku jako delegatka Pogotowia Wojennego Koła Polek i pomagała przy formowaniu się idącego na front bolszewicki 4. szwadronu – „Dzieci Kujawskie” 4. pułku ułanów zaniemeńskich.

Po śmierci męża, Leona Kretkowskiego w 1924 r. gospodarowała przy pomocy administratora na 393 ha w Baruchowie i 515 ha w przyległych folwarkach w Zakrzewie i Oknach.
Podobnie jak mąż, który łożył pokaźne sumy m.in. na potrzeby katedry wawelskiej i katedry we Włocławku, również ona nie szczędziła środków na rzecz kościoła. Przekazała m.in. biżuterię rodową Kretkowskich, w tym diamentowe guzy od żupana, na Jasną Górę dla przyozdobienia korony przy cudownym obrazie Czarnej Madonny. Stąd jeszcze przed wojną została odznaczona złotym orderem papieskim św. Bonifacego.
Szczyciła się znajomością z Ignacym J. Paderewskim i jego żoną oraz przyjaźnią z Marią Rodziewiczówną.
Po wybuchu II wojny światowej jej majątek przejęli Niemcy, a właścicielkę w zimie 1940 r. wysiedlono do Generalnej Guberni pozwalając jej zabrać tylko bagaż podręczny. Kretkowska zamieszkała u Domańskich w Prymusowej Woli w pow. opoczyńskim, a później w Warszawie. Po zakończeniu działań wojennych powróciła do Baruchowa, ale zmuszono ją do wyjazdu. Zamieszkała razem ze swoją dawną wychowanką we dworze w Świątnikach k. Lubrańca, gdzie także nie szczędzono jej upokorzeń.
Zmarła 26 grudnia 1947 r. Cztery dni później odbył się jej pogrzeb w Kowalu, który zgromadził, oprócz rzeszy ludzi, m.in. wielu duchownych z biskupem K. M. Radońskim na czele, który eksportował zwłoki do kaplicy rodowej Kretkowskich na miejscowym cmentarzu.

W uznaniu zasług oraz przymiotów charakteru i ducha Marii Kretkowskiej, społeczność Gminy Baruchowo postanowiła 25 sierpnia 2002 r. nadać miejscowemu gimnazjum jej imię.